scher.nl
Persoonlijk project · september–oktober 2026

Tai Pan! Trainer

Een digitale trainer voor het kaartspel Tai Pan!, de Nederlandse uitgave van Tichu. Je speelt tegen drie bots in vier niveaus, zonder account, en een coach vertelt na elke ronde welke keuzes je punten kostten. Claude Code bouwde het in zes fasen, naar ontwerpdocumenten die de eigenaar vooraf vastlegde. Deze pagina laat zien hoe, en vooral hoe de bots denken: van een paar vuistregels tot een zoekboom over werelden die de bot niet kan zien.

Speel Tai Pan! Trainer →
Tegenstanders
3 bots
Botniveaus
4
Botversies op de ladder
5
Bouwfasen
6
Talen
NL en EN
In één beeld

Wie ziet wat

Alles draait om één spelengine die de volledige stand kent: alle 56 kaarten en wie wat heeft. Niemand anders krijgt die stand te zien. Bots, coach en speltafel krijgen alleen een SpelerView: je eigen hand plus wat iedereen aan tafel kon zien. Daaruit kiezen ze een zet uit de lijst met legale zetten, en de engine controleert die zet. Zo kan een bot niet valsspelen, ook niet per ongeluk.

Wie ziet wat De spelengine kent de volledige stand. Naar bots, coach, speltafel en online-server gaat alleen een SpelerView met de legale zetten. De gekozen zet gaat terug naar de engine, die hem controleert. Spelenginevolledige stand · 56 kaarten SpelerView + legale zetten Bots4 niveaus Coachrekent na Speltafeljouw scherm Online-serverper speler één view gekozen zet terug naar de engine, die hem controleert
Hoe het is gebouwd

Zes fasen, in een vaste volgorde

De volgorde lag vooraf vast: eerst de regels, dan de bots, dan het scherm, dan de coach, dan online. Elke fase begon met een ontwerpdocument en eindigde met tests en metingen. Elke stap ging via een eigen branch en pull request; de eigenaar mergede zelf.

  1. 1

    Spelregels en engine

    september 2026

    Eerst een regelspecificatie: 76 genummerde regels en 20 randgevallen, zoals wat er gebeurt als je de Hond speelt terwijl er een wens openstaat. Daarna een spelengine zonder scherm die precies die regels uitvoert, met per toestand de lijst van legale zetten. Elke test verwijst naar een regelnummer, zodat een falende test altijd naar een regel terug te leiden is. Tienduizenden zelfgespeelde potjes controleren dat er nooit een illegale zet doorheen glipt.

    TypeScriptvitestregelspec v1.2
  2. 2

    Bots

    september 2026

    Vier deelstappen. Een heuristische bot met vuistregels. Een eerste sterkere bot met determinisatie en een zoekboom, die later als meetlat werd bevroren. Daarna de “sterke bots v2”: eerst een evaluatieharnas om eerlijk te meten, dan kaarttracking, een meldmodel en ISMCTS. Tot slot instelbare moeilijkheid met acht knoppen en vier niveaus. Hoe dat werkt, staat verderop.

    ladder van 5 versies200.000 oefenrondes voor het meldmodel4 niveaus, 8 knoppen
  3. 3

    Web-app

    september–oktober 2026

    Eerst speelbaar tegen drie bots in de browser. Daarna het design: Song-inkt, met China ten tijde van de Song-dynastie als thema, en een eigen kaartontwerp met de index in de hoek. Dan sorteren en slepen in je hand. Een vierde stap, het tempo van de bots, bleef bij onderzoek. De laatste stap splitste de app in twee varianten: Tai Pan - Train, altijd tegen bots en met de coach, en Tai Pan - Play, zonder coach.

    ViteReactweb workers
  4. 4

    Coachlaag

    10–11 oktober 2026

    Zes coachstappen, elk met een eigen pull request: een ronde terugkijken zet voor zet, een meldregel die de stand van de wedstrijd meeweegt, een meldcoach, een evaluator die per beslissing berekent wat die kostte, drills, en een voortgangsprofiel dat je per vaardigheid naast de botniveaus legt. De analyse draait in de browser, in web workers, zodat het scherm niet hapert.

    replay uit de event-streamΔ per beslissingdrills en puzzels
  5. 5

    Online spelen

    11 oktober 2026

    Een lobby, verbinding via WebSockets, herstel na een weggevallen verbinding, en bots die lege stoelen opvullen. De server is de baas: hij stuurt elke speler alleen zijn eigen view. Online zit alleen in Play. Het is gebouwd en getest, maar nog niet ergens op internet gehost. Op dezelfde dag kwam de Engelse versie van Train en de publicatie op deze site; op 21 oktober kon je kaarten doorgeven ook met tikken, voor telefoons.

    Node.jswsgedeeld wachtwoord
  6. 6

    iOS en Android

    volgende

    Apps voor telefoon en tablet die via dezelfde online-laag spelen: dezelfde lobby en hetzelfde protocol, zodat mobiel en web aan één tafel kunnen zitten.

Wie doet wat

Ontwerp, bouw en meetlat

Eigenaar

Bepaalt het ontwerp en de volgorde

Legt per fase vast wat er moet komen, beslist bij keuzes die het doel raken, bekijkt elke pull request en merget zelf.

Claude Code

Bouwt, test en meet

Schrijft de ontwerpdocumenten uit tot code, schrijft de tests, draait de metingen en noteert waar de bouw bewust afwijkt van het ontwerp.

Ontwerpdocumenten

De enige bron voor het ontwerp

Vijf documenten: spelregels, sterke bots, botmoeilijkheid, coachlaag en online. Een herzien ontwerp krijgt een nieuw versienummer; regelnummers blijven altijd gelijk.

Hoe de bots werken

Van basisbot naar sterke bot

Elke nieuwe botversie moest zijn voorganger aantoonbaar verslaan. Elke versie blijft daarna bevroren staan als meetlat, zodat vooruitgang later nog steeds te bewijzen is. Zo ontstond een ladder van vijf sporten. De grafiek toont hoeveel punten per deal elke sport wint van de sport eronder.

Winst per sport op de botladder Gepaard verschil in punten per deal tegen de vorige versie, met 95%-interval. Heuristisch tegen willekeurig +203,7; kaarttracking tegen heuristisch +48,9; meldmodel tegen kaarttracking +10,7; ISMCTS tegen meldmodel +17,9. 0 50 100 150 200 punten per deal winst op de vorige versie heuristisch-v1tegen willekeurig-v1 heuristisch-v1 tegen willekeurig-v1: +203,7 per deal, 95%-interval 201,8 tot 205,7 (4000 deals) +203,7 tracking-v1tegen heuristisch-v1 tracking-v1 tegen heuristisch-v1: +48,9 per deal, 95%-interval 45,4 tot 52,4 (4000 deals) +48,9 meld-v1tegen tracking-v1 meld-v1 tegen tracking-v1: +10,7 per deal, 95%-interval 8,2 tot 13,2 (4000 deals) +10,7 ismcts-v1tegen meld-v1 ismcts-v1 tegen meld-v1: +17,9 per deal, 95%-interval 6,1 tot 29,7 (300 deals) +17,9

Het streepje over elke balk is het 95%-betrouwbaarheidsinterval. ISMCTS is duur (ongeveer een seconde per ronde in plaats van een paar milliseconden), daarom zijn daar 300 deals gemeten in plaats van 4000, en is het interval breder.

  1. 0

    willekeurig-v1

    nulpunt

    Kiest blind een van de legale zetten. Speelt nooit iets verbodens, maar ook nooit iets slims. Hij is er alleen om de onderste sport van de ladder te zijn.

  2. 1

    heuristisch-v1: vuistregels

    +203,7 per deal

    Speelt zoals een beginner die de basis kent. Komt uit met de goedkoopste combinatie, slaat net hoog genoeg, geeft de drie laagste kaarten door, geeft de Draak aan de tegenstander met de meeste kaarten en meldt Tai Pan! boven een vaste drempel voor handsterkte. Geen kansberekening, geen geheugen, geen vooruitkijken. Al een enorme sprong ten opzichte van willekeurig.

  3. 2

    tracking-v1: + kaarttracking

    +48,9 per deal

    Houdt bij welke kaarten weg zijn en trekt harde conclusies over wie wat niet meer kan hebben. Telt daarnaast exact hoeveel beurten hij nog nodig heeft om leeg te komen, steunt zijn partner en weet wanneer een bom loont. De grootste winst na de vuistregels, voor weinig werk.

  4. 3

    meld-v1: + meldmodel

    +10,7 per deal

    Beslist over Grote en Kleine Tai Pan! met een model dat uit 200.000 oefenrondes heeft geleerd welke handen een melding waard zijn. Later kwam meld-v2, die ook de stand van de wedstrijd meeweegt: wie ver achter staat, moet vaker durven. Die wint 53,4% van de gepaarde wedstrijden tegen meld-v1.

  5. 4

    ismcts-v1: + vooruitkijken

    +17,9 per deal

    Bovenop alles hierboven een zoekboom: per zet honderden keren een mogelijke verdeling van de verborgen kaarten trekken, uitspelen en bijhouden welke zet het vaakst goed uitpakt. Mediaan 128 ms rekentijd per zet, maximaal 0,9 seconde.

Begrippen uitgelegd

Zes woorden die steeds terugkomen

In de volgorde waarin ze zijn gebouwd. Elk begrip bouwt voort op het vorige.

heuristiek · vuistregel

Heuristisch

Een heuristiek is een vuistregel: een snelle manier om een redelijke keuze te maken zonder alles uit te rekenen. “Kom uit met je laagste losse kaart” of “geef de Draak aan wie de meeste kaarten heeft” zijn voorbeelden. Een heuristische bot is dus een bot die alleen zulke regels volgt. Hij is snel (een milliseconde per ronde) maar kijkt niet vooruit en kan niet tellen.

De heuristiek verdwijnt niet als de bots slimmer worden. De zoekboom van de sterkste bot gebruikt hem om denkbeeldige potjes snel uit te spelen, en hij bepaalt welke acht zetten de moeite van het doorrekenen waard zijn.

dubbelloop · gepaarde vergelijking

Evaluatieharnas

Het meetinstrument om te bewijzen dat een nieuwe bot beter is. In Tai Pan! is het geluk van het delen enorm: één Grote Tai Pan! is 200 punten waard. “Bot B won 55 van de 100 potjes” zegt dan niets. Daarom speelt het harnas elke deal twee keer met precies dezelfde kaarten, de tweede keer met de teams van plaats gewisseld, zoals bij wedstrijdbridge. Wat overblijft na middelen is het verschil in spel, niet in kaarten.

De dubbelloop Een deal wordt twee keer gespeeld met dezelfde kaarten. In loop 1 zit bot X op noord en zuid, in loop 2 op oost en west. Het verschil in score tussen X en Y wordt per loop berekend en daarna gemiddeld tot het gepaarde verschil voor die deal. Voorbeeld: +60 en −20 geeft gemiddeld +20. Deal 17vaste seed Loop 1X zit N–Z · Y zit O–W Loop 2teams gewisseld: X zit O–W X − Y+60 punten X − Y−20 punten Gepaardgem. +20

Over duizenden deals levert dat een gemiddeld verschil met een betrouwbaarheidsinterval. Een nieuwe versie telt alleen als beter als dat hele interval boven nul ligt. Voor bots die de stand van de wedstrijd meewegen, doet het harnas hetzelfde met complete wedstrijden en meet het de winkans. Dit harnas werd als eerste gebouwd, vóór de bots die het moest meten.

kaartkennis · tellen

Kaarttracking

Boekhouding, geen kunstmatige intelligentie: bijhouden wat er gespeeld is en daar conclusies uit trekken. Een bot die dit niet doet, verbrandt zijn Aas terwijl de Draak allang weg is. De bot leest alleen wat iedereen aan tafel zag, en houdt twee soorten kennis streng gescheiden.

Harde kennis · bewijs
  • Wens. Er is een 8 gewenst, de speler is aan de beurt en speelt geen 8: dan had hij geen 8 waarmee hij kon slaan.
  • Uitputting. Alle vier de Heren zijn gezien: niemand heeft nog een Heer.
  • Handgroottes. Hoeveel kaarten elke speler nog heeft.
  • Eigen doorgave. De drie kaarten die je weggaf, zitten bij de ontvanger tot ze gespeeld zijn.
  • Mahjong. Wie als eerste uitkwam, had de Mahjong.
Zachte kennis · vermoeden
  • Grote Tai Pan! De melder heeft waarschijnlijk azen, Draak, Fenix of een bom.
  • Kleine Tai Pan! Dezelfde richting, zwakker.
  • Doorgeven. Een ontvangen lage kaart zegt iets over wat de gever hield.
  • Passen. Zwak: passen mag altijd, ook als je kunt slaan.

Harde kennis is bewijs en mag mogelijkheden uitsluiten. Zachte kennis maakt iets alleen waarschijnlijker of minder waarschijnlijk. Een test liet de tracker meelopen met de echte, verborgen handen in 1000 oefenrondes en controleerde na elke zet dat geen enkel “bewijs” ooit onjuist was.

wanneer meld je Tai Pan!?

Meldmodel

Grote Tai Pan! meld je na acht kaarten, nog vóór de laatste zes binnen zijn. Daar valt weinig aan vooruit te rekenen; het is een schatting. Het meldmodel schat de kans dat jij als eerste uitgaat, op basis van kenmerken van je hand: de Hond (sterk tegen melden), de Draak, de Fenix en het aantal azen (sterk vóór).

Om te leren speelde de computer 200.000 deals, elke deal meerdere keren met dezelfde kaarten: één keer met melding, één keer zonder. Het verschil in score is wat die melding echt opleverde, inclusief verborgen kosten zoals een partner die zijn eigen spel opoffert. Uit die metingen volgt de drempel: niet “meer dan 50% kans” uit gewoonte, maar het punt waar melden gemiddeld punten gaat opleveren.

Wat Grote Tai Pan! oplevert per kans Gemeten gemiddelde scoreverandering door Grote Tai Pan! te melden, per voorspelde kans om als eerste uit te gaan. 10–20%: −162; 20–30%: −103; 30–40%: −73; 40–50%: −26; 50–60%: +15; 60–70%: +62; 70–80%: +133. De drempel ligt bij 50%. +150 +100 +50 0 −50 −100 −150 10–20% kans: melden kost gemiddeld 162 punten (16.294 handen) 20–30% kans: melden kost gemiddeld 103 punten (54.371 handen) 30–40% kans: melden kost gemiddeld 73 punten (46.629 handen) 40–50% kans: melden kost gemiddeld 26 punten (29.631 handen) 50–60% kans: melden levert gemiddeld 15 punten op (6.496 handen) 60–70% kans: melden levert gemiddeld 62 punten op (1.963 handen) 70–80% kans: melden levert gemiddeld 133 punten op (174 handen) −162 −103 −73 −26 +15 +62 +133 drempel: melden vanaf 50% 10–20% 20–30% 30–40% 40–50% 50–60% 60–70% 70–80% voorspelde kans om als eerste uit te gaan
melden kost puntenmelden levert punten op

Gemiddelde verandering in teamscore door Grote Tai Pan! te melden, gemeten op identieke kaarten, per kansgroep van het model. Bij Kleine Tai Pan! ligt de drempel op 47,5%.

Het model is bewust een logistische regressie en geen neuraal netwerk: het moet kunnen uitleggen waarom. Dezelfde uitleg gebruikt de meldcoach in de app (“deze hand is een melding waard, vooral door de Draak en twee azen”). Het model is gekalibreerd: van alle handen waaraan het 40–50% kans geeft, ging 45% ook echt als eerste uit.

deterministisch · determinisatie

Deterministisch en determinisatie

Twee verwante woorden. Deterministisch betekent: dezelfde invoer geeft altijd dezelfde uitkomst. Het schudden in de engine gebeurt met een vaste startwaarde (een seed), en elke bot krijgt zijn eigen seed die is afgeleid van die van de ronde en zijn stoel. Daardoor is elke ronde precies opnieuw af te spelen. Dat is nodig voor de dubbelloop (twee keer dezelfde kaarten), voor het terugkijken en voor de coach. Een bot krijgt nooit de seed van de ronde zelf, want daaruit zou hij het hele kaartspel kunnen reconstrueren.

Determinisatie is een zoektechniek voor spellen met verborgen kaarten. Je doet alsof je de kaarten van de anderen kent: je deelt de onbekende kaarten op een manier die klopt met wat je weet, en rekent dat denkbeeldige potje door alsof alles open op tafel ligt. Dat herhaal je honderden keren en je kiest de zet die gemiddeld het beste uitpakt. Zo werken veel bridge- en klaverjasbots, en zo werkte de eerste sterkere bot in fase 2.

Het zwakke punt heet strategy fusion. In elk denkbeeldig potje “weet” de zoeker hoe de kaarten zitten en kiest hij daar de perfecte vervolgzet. Aan tafel weet je dat niet en moet je één keuze maken voor alle mogelijke verdelingen tegelijk. Daardoor overschat de bot zichzelf, juist bij kaarten als de Fenix waar het om draait.

Information Set Monte Carlo Tree Search

ISMCTS

De oplossing voor strategy fusion. Monte Carlo Tree Search (MCTS) bouwt een boom van zetten en verbetert die door telkens een potje uit te spelen en te onthouden hoe het afliep. ISMCTS doet dat over informatiesets: een knoop in de boom is niet één exacte toestand, maar alles wat de bot met zijn kennis niet van elkaar kan onderscheiden. Elke ronde door de boom trekt een nieuwe denkbeeldige verdeling, maar alle verdelingen delen dezelfde boom. Een zet scoort dus alleen hoog als hij goed is over veel werelden tegelijk.

Determinisatie tegenover ISMCTS Links: bij determinisatie krijgt elke denkbeeldige wereld een eigen zoekboom en worden de uitkomsten per zet gemiddeld. Rechts: bij ISMCTS voeden alle werelden één gedeelde boom; een zet die niet in elke wereld legaal is, wordt alleen beoordeeld in de werelden waarin hij kon. Determinisatie ISMCTS wereld 1 wereld 2 wereld 3 gemiddelde per zetelke wereld een eigen boom wereld 1 wereld 2 wereld 3 niet in elke wereld legaal één gedeelde boomstatistiek over alle werelden

Eén iteratie van de zoektocht bestaat uit vier stappen, die de bot honderden keren per zet herhaalt:

Eén ISMCTS-iteratie Een wereld trekken die past bij de kaartkennis, in de boom een zet kiezen met UCB1 en beschikbaarheid, het potje uitspelen met de heuristiek, en de uitkomst als teamverschil terugrekenen in de boom. Daarna volgt de volgende iteratie met een nieuwe wereld in dezelfde boom. 1 · Wereld trekkenpast bij kaartkennis 2 · Zet kiezenUCB1 · beschikbaar 3 · Uitspelenmet de heuristiek 4 · Terugrekenenteamverschil volgende iteratie: nieuwe wereld, dezelfde boom
  1. Wereld trekken. De onbekende kaarten worden verdeeld volgens de zachte kennis. Een verdeling die harde kennis schendt, wordt weggegooid; anders zou de bot rekenen met een Grote Tai Pan!-melder die alleen drieën heeft.
  2. Zet kiezen. Met de formule UCB1, die een balans zoekt tussen zetten die tot nu toe goed uitpakten en zetten die nog weinig geprobeerd zijn. Het kenmerkende detail: een zet wordt alleen geteld in de werelden waarin hij ook echt kon. Een zet die maar in 10% van de werelden legaal is, wordt niet afgestraft voor de andere 90%.
  3. Uitspelen. Het potje wordt afgemaakt door de heuristische bot, niet willekeurig. Een willekeurige speler gooit zijn bom weg op een slag zonder punten; dat zou alle uitkomsten vervuilen. Dit bleek de grootste hefboom.
  4. Terugrekenen. De uitkomst is het puntenverschil tussen de teams (niet alleen winst of verlies, want 60 punten is beter dan 40), en die wordt in elke bezochte knoop bijgeschreven.

Na het budget kiest de bot de vaakst bezochte zet. Bommen buiten de beurt, de wens en de Draak handelt hij met vuistregels af, anders explodeert de boom. Met te weinig rekentijd is de zoeker slechter dan de heuristiek alleen (bij 20 iteraties 82 punten per deal slechter); onder de 100 iteraties houdt de bot daarom de zet van de heuristiek aan.

Van sterke bot naar tegenstander

Vier niveaus, acht knoppen

Een bot die altijd zo sterk mogelijk speelt, is geen prettige oefenpartner. Daarom zitten er acht knoppen om de kern heen, K1 tot en met K8: geheugen, rekentijd, beslisruis, meldruis, doorgeven, partnerspel, bommen en de wens. De vier niveaus zijn vaste standen van die knoppen. Makkelijk en Normaal zoeken niet en gebruiken de bot met kaarttracking en meldmodel; Moeilijk en Expert gebruiken ISMCTS.

NiveauGeheugenRekentijd per zetBeslisruis τWint per deal van niveau eronder
Makkelijkalleen Draak, Fenix, azen en bommengeen zoeker25+101,1 (van willekeurig)
Normaaltelt rangen, vergeet 10%geen zoeker6+85,6
Moeilijkalle harde kennis200 ms · ± 400 iteraties10+76,9
Expertharde én zachte kennis1000 ms · ± 2000 iteraties0+101,3

Beslisruis (τ, temperatuur) laat de bot soms een iets slechtere zet kiezen, met een kans die afhangt van hoeveel slechter: kleine missers vaak, blunders zelden. Dat voelt menselijker dan af en toe een willekeurige zet. De metingen lieten zien welke knoppen er echt toe doen: alleen beslisruis kost Expert al 134 punten per deal en meldruis 47, terwijl een slechter geheugen of een willekeurige wens nauwelijks meetbaar is. Op basis daarvan zijn de standen bijgesteld, tot de vier stappen ongeveer even groot waren (gemiddeld 88 punten per deal).

Rekentijd is een aantal iteraties, geen klok. Een budget van 200 ms wordt vertaald naar ongeveer 400 iteraties. Daardoor speelt dezelfde bot op een snelle en een trage telefoon precies dezelfde zetten, en blijft elke partij reproduceerbaar.
De coach

Dezelfde bots, nu als rekenaar

De coach gebruikt de bots niet om te spelen, maar om na te rekenen. Per beslissing speelt hij elke redelijke optie uit in dezelfde set denkbeeldige werelden, met dezelfde seeds, zodat de opties eerlijk te vergelijken zijn. Het verschil met de beste optie heet Δ en komt in beeld als “kostte naar schatting N punten”, altijd met een onzekerheid erbij. Bij doorgeven zijn er 2184 mogelijkheden; daar kiest de coach de 20 beste kandidaten plus jouw eigen keuze.

Hoe zeker is de coach? Hij rekent met simulaties en geeft bij elk getal een onzekerheid mee (±). Zie je geen oordeel, dan is het verschil niet aantoonbaar.
Vaste afspraken

Wat altijd geldt

Technologie

Wat er gebruikt wordt

Taal en opbouw

  • TypeScript in zes packages (npm workspaces): engine, bots, coach, web, online en server. Alles in het Nederlands, ook de namen in de code.
  • vitest voor de tests; elke test verwijst naar een regel- of ontwerpnummer.

Bots en metingen

  • Eigen ISMCTS, kaarttracking en logistische regressie (IRLS), zonder externe AI-bibliotheken.
  • Dubbelloop verdeeld over alle processorkernen; meetrapporten worden door scripts gegenereerd.

App

  • Vite en React, in twee varianten (Train en Play) en twee talen.
  • Web workers voor de analyse van de coach, zodat het scherm vloeiend blijft.

Online

  • Node.js met ws voor WebSockets; gebouwd en getest, nog niet gehost.

Bouwen en publiceren

  • Claude Code voor de bouw, met GitHub voor branches en pull requests.
  • Cloudflare serveert deze site en de app als statische bestanden.
Speel Tai Pan! Trainer →